Najdziwniejsze samoloty świata – TOP 30 nietypowych konstrukcji
Lotnictwo od początku swojego istnienia przyciągało wizjonerów, którzy przekraczali granice ludzkiej wyobraźni. Niektóre z ich projektów wydają się być bardziej dziełami sztuki czy fantazji niż funkcjonalnymi maszynami.
W tym artykule przedstawię 30 najdziwniejszych samolotów świata, które zapisały się w historii lotnictwa jako niezwykłe eksperymenty. Te nietypowe konstrukcje lotnicze zaskakują swoją formą, technologią i pomysłem na zastosowanie.
1. Scaled Composites Proteus – powietrzna platforma eksperymentalna
Proteus to futurystyczny samolot o dwóch kadłubach, zaprojektowany przez Burta Rutana. Powstał w latach 90. jako platforma do lotów na dużych wysokościach, m.in. do monitorowania atmosfery i telekomunikacji. Dzięki możliwości długotrwałego utrzymywania się w powietrzu na wysokości ponad 19 000 metrów, Proteus stał się jednym z najciekawszych projektów Scaled Composites. Dziś znajduje się w muzeum, choć wciąż fascynuje swoją unikalną konstrukcją.
2. Convair NB-36H – latający reaktor jądrowy
W latach 50. Stany Zjednoczone intensywnie eksperymentowały z możliwością zastosowania napędu jądrowego w lotnictwie. Convair NB-36H był jednym z najdziwniejszych samolotów, jaki kiedykolwiek powstał. Był to przekształcony bombowiec Convair B-36 Peacemaker, który miał na pokładzie czynny reaktor jądrowy.
Ta nietypowa konstrukcja lotnicza miała na celu sprawdzenie, czy napęd jądrowy mógłby zastąpić tradycyjne paliwo, umożliwiając loty o niemal nieograniczonym zasięgu. Reaktor nie zasilał silników, ale testy miały zbadać wpływ promieniowania na załogę i konstrukcję. Specjalne osłony z ołowiu i gumy chroniły pilotów przed napromieniowaniem.
Prototyp samolotu pozostaje symbolem epoki, w której wyobraźnia przewyższała możliwości techniczne. Mimo ogromnych kosztów, problemów technicznych i ryzyka związanego z bezpieczeństwem, projekt ten pokazuje, jak daleko mogła posunąć się ludzka kreatywność w dziedzinie lotnictwa. Convair NB-36H jest jednym z najdziwniejszych samolotów w historii.
3. Bartini Beriev VVA-14 – radziecka amfibia na ekstremalne wyzwania
Bartini Beriev VVA-14 to nietypowy projekt samolotu – amfibii zaprojektowanego w Związku Radzieckim w latach 70. przez włoskiego inżyniera Roberto Bartiniego. Ten dziwny samolot zostały stworzony jako odpowiedź na zagrożenie okrętów podwodnych NATO. Jej unikalna konstrukcja pozwalała na start i lądowanie zarówno na wodzie, jak i na lądzie, a także na operowanie jako ekranoplan – pojazd poruszający się tuż nad powierzchnią wody.
Prototyp samolotu VVA-14 był niezwykle zaawansowany technologicznie, wyposażony w systemy pionowego startu i lądowania (VTOL). Niestety, po śmierci Bartiniego projekt został wstrzymany, a jedyny wyprodukowany egzemplarz nigdy nie osiągnął pełnej funkcjonalności. Dziś można go zobaczyć w Muzeum Lotnictwa w Monino.
4. McDonnell XF-85 Goblin – powietrzny myśliwiec parasolowy
W czasie zimnej wojny USA intensywnie poszukiwały sposobów na ochronę bombowców strategicznych przed atakami myśliwców wroga. Jednym z najdziwniejszych samolotów, jakie powstały w odpowiedzi na to wyzwanie, był McDonnell XF-85 Goblin. Ten miniaturowy myśliwiec miał być przenoszony wewnątrz bombowca B-36 i wypuszczany w razie potrzeby, co czyniło go jednym z najbardziej nietypowych projektów tamtych czasów.
Goblin wyróżniał się swoją niezwykłą konstrukcją – był bardzo mały, pozbawiony podwozia, a jego zaokrąglony kształt bardziej przypominał zabawkę niż groźny myśliwiec. Jego manewrowanie w pobliżu bombowca okazało się jednak wyjątkowo trudne podczas testów. Projekt został szybko porzucony, ale XF-85 do dziś uchodzi za jeden z najbardziej dziwnych samolotów eksperymentalnych w historii lotnictwa.
5. Caproni Ca.60 Noviplano – latająca katastrofa z dziewięcioma skrzydłami
Włoski inżynier Giovanni Caproni miał ambitną wizję stworzenia latającej łodzi pasażerskiej, która mogłaby przewozić setki pasażerów przez Atlantyk. W 1921 roku zaowocowało to powstaniem Caproni Ca.60 Noviplano – jednej z najbardziej dziwnych konstrukcji lotniczych w historii. Była to potężna maszyna z trzema zestawami po trzy skrzydła.
Niestety, samolot rozbił się podczas swojego pierwszego lotu, a Caproni nigdy nie dokończył projektu. Choć Ca.60 był spektakularnym niepowodzeniem, zapisał się w historii jako symbol ambitnych, choć szalonych eksperymentów w lotnictwie i jedna z najbardziej dziwnych konstrukcji lotniczych, jakie kiedykolwiek powstały.
6. Vought V-173 Flying Pancake – latający naleśnik
Vought V-173 to jeden z najdziwniejszych samolotów w historii lotnictwa, który swoją nazwę, „Flying Pancake„, zawdzięcza nietypowemu, niemal okrągłemu kształtowi. Ten niezwykły projekt, powstały podczas II wojny światowej, miał na celu stworzenie myśliwca krótkiego startu i lądowania (STOL), zdolnego do operowania z niewielkich pasów startowych lub pokładów lotniskowców.
Zaprezentowany w 1942 roku, V-173 był zbudowany z drewna i płótna, co miało zapewnić maksymalne ograniczenie wagi. Jego unikalne, dyskowate skrzydło umożliwiało stabilny lot przy bardzo niskich prędkościach. Podczas testów samolot zademonstrował zdolność do latania z prędkością poniżej 70 km/h, co czyniło go jednym z najbardziej nietypowych i dziwnych samolotów swojej epoki.
Mimo obiecujących wyników projekt został porzucony ze względu na trudności techniczne i zakończenie wojny. Dziś prototyp można podziwiać w National Air and Space Museum w USA, gdzie stanowi symbol innowacyjności i odwagi inżynierów lotniczych tamtych czasów.
7. NASA AD-1 – samolot z obrotowym skrzydłem
NASA AD-1, zaprezentowany w latach 70., był eksperymentalnym samolotem zaprojektowanym do testowania unikalnego pomysłu skrzydła skośnego. Jego skrzydło mogło obracać się w locie, zmieniając kąt natarcia, co miało zredukować opór aerodynamiczny przy dużych prędkościach.
Samolot eksperymentalny był napędzany dwoma niewielkimi silnikami turboodrzutowymi i zbudowany z lekkich materiałów kompozytowych. Testy wykazały, że skrzydło skośne działa, ale sterowanie maszyną było trudne, zwłaszcza przy dużych kątach obrotu. Choć dziwny samolot nie znalazł praktycznego zastosowania, dostarczył cennych danych aerodynamicznych, które przyczyniły się do rozwoju przyszłych samolotów wysokomanewrowych.
8. Stipa-Caproni – latająca tubka
Zaprezentowany w 1932 roku Stipa-Caproni to jeden z najdziwniejszych prototypów samolotu w historii lotnictwa. Jego konstruktor, włoski inżynier Luigi Stipa, postanowił zastosować tunel aerodynamiczny jako główną strukturę kadłuba. Silnik i śmigło znajdowały się wewnątrz tuby, co miało zwiększać efektywność napędu.
Choć konstrukcja była stabilna w locie, nietypowy samolot osiągał bardzo niskie prędkości i był niesamowicie głośny. Projekt nigdy nie trafił do produkcji, ale inspiracje z niego wykorzystano później w projektowaniu silników odrzutowych. Stipa-Caproni jest dziś uznawany za przodka współczesnych turbowentylatorów.
9. Boeing X-48 – skrzydło z kadłubem
Boeing X-48 to nowoczesny prototyp samolotu typu „blended wing body” (BWB), w którym granica między kadłubem a skrzydłem niemal zanika. Zaprojektowany przez Boeinga we współpracy z NASA, samolot ten testował możliwości zwiększenia efektywności paliwowej i pojemności ładunkowej przy zachowaniu stabilności aerodynamicznej.
Ten dziwny samolot był zdalnie sterowanym modelem w skali, który przeszedł serię lotów testowych w latach 2007–2013. Jego wyjątkowy kształt sprawił, że był wyjątkowo cichy i oszczędny w zużyciu paliwa. Choć pełnowymiarowa wersja nie powstała, technologia BWB może znaleźć zastosowanie w przyszłych samolotach pasażerskich i transportowych.

Inżynier NASA Dryden, Gary Cosentino, przygotowuje X-48B do lotu.
NASA, Public domain, via Wikimedia Commons
10. Horten Ho 229 – Niemiecka Latająca Skrzydło
Horten Ho 229 to jeden z najbardziej tajemniczych samolotów II wojny światowej. Zaprojektowany przez braci Hortena dla Luftwaffe, był to pierwszy na świecie samolot typu latające skrzydło napędzany silnikami odrzutowymi.
Jego aerodynamiczny kształt miał zapewnić nie tylko wysoką prędkość i zasięg, ale także minimalizację wykrywalności radarowej – co czyniło go prekursorem współczesnych technologii stealth. Prototyp samolotu Ho 229 odbył kilka lotów testowych, ale prace nad nim przerwał koniec wojny.
Obecnie ten dziwny samolot znajduje się w Smithsonian National Air and Space Museum, gdzie jest badany jako technologiczne dzieło sztuki.

Horten HO 229 w 1952 roku trafił do Silver Hill w stanie Maryland, gdzie został oficjalnie przekazany Instytutowi Smithsona w 1960 roku. Zachowany w nieodrestaurowanym stanie, można go zobaczyć na wystawie w Steven F. Udvar Hazy Center jako część Narodowego Muzeum Lotnictwa i Kosmosu.
HawkeyeUK, CC BY-SA 2.0
11. North American XB-70 Valkyrie – supersoniczny kolos
XB-70 Valkyrie był jednym z najbardziej futurystycznych samolotów ery zimnej wojny. Stworzony jako bombowiec strategiczny zdolny do osiągania prędkości ponad Mach 3, miał przenosić ładunki nuklearne głęboko na terytorium przeciwnika.
Nietypowy samolot był olbrzymi, o długości 56 metrów, a jego skrzydła mogły zmieniać konfigurację podczas lotu, by zoptymalizować osiągi. Valkyrie była jednak niezwykle kosztowna w produkcji, a rozwój pocisków balistycznych uczynił ją przestarzałą zanim weszła do służby.
Jeden z dwóch wyprodukowanych prototypów został zniszczony w katastrofie podczas testów. Drugi znajduje się w National Museum of the United States Air Force.

Zdjęcie przedstawia samolot XB-70A zaparkowany na rampie w Bazie Sił Powietrznych Edwards w 1967 roku.
Glenn Research Center, Public domain, via Wikimedia Commons
12. Lockheed Martin P-791 – hybryda sterowca i samolotu
Lockheed Martin P-791 to innowacyjny projekt łączący cechy sterowca i samolotu. Po raz pierwszy zaprezentowany w 2006 roku, ten hybrydowy pojazd powietrzny był testowany jako potencjalny środek transportu ładunków o dużej masie na trudno dostępne obszary.
P-791 posiadał unikalny system nośny – wytwarzanie siły nośnej pochodziło zarówno z kształtu kadłuba wypełnionego helem, jak i z poduszkowców umieszczonych pod spodem, które służyły również do lądowania. Dzięki temu konstrukcja była zdolna do pionowego startu i lądowania, co eliminowało konieczność budowy lotnisk w miejscach docelowych.
Mimo udanych testów projekt nie został rozwinięty na szeroką skalę, choć jego idea znalazła odzwierciedlenie w innych projektach hybrydowych statków powietrznych.
13. Convair XF-92A – eksperyment ze skrzydłem delta
Do grona najdziwniejszych samolotów należy zaliczyć Convair XF-92A – pierwszy amerykański samolot eksperymentalny wyposażony w skrzydło delta. Projekt powstał w latach 40. XX wieku w odpowiedzi na potrzebę stworzenia szybkiego myśliwca przechwytującego.
XF-92A został zainspirowany niemieckimi projektami aerodynamicznymi opracowanymi podczas II wojny światowej. Jego skrzydło delta, pozbawione klasycznego ogona, miało zapewnić wyjątkową stabilność przy dużych prędkościach. Nietypowy samolot osiągał imponującą prędkość 965 km/h, ale sterowanie nim było trudne, zwłaszcza przy niskich prędkościach.
Choć XF-92A nigdy nie wszedł do produkcji, zdobyte doświadczenie wykorzystano w opracowaniu późniejszych maszyn, takich jak Convair F-102 Delta Dagger i F-106 Delta Dart.
14. Avro Canada VZ-9 Avrocar – latający spodek
Avrocar był eksperymentalnym samolotem pionowego startu i lądowania (VTOL) opracowanym przez kanadyjską firmę Avro Canada w latach 50. XX wieku. Jego charakterystyczny okrągły kształt przypominał latający spodek z filmów science fiction. Samolot wykorzystywał spaliny z silników turboodrzutowych do napędzania turborotora, który wytwarzał poduszkę powietrzną.
Projekt dziwnego samolotu, początkowo finansowany przez rząd kanadyjski, został przejęty przez USA w 1958 roku. Armia chciała używać go jako samolotu transportowego i zwiadowczego, a Siły Powietrzne jako maszyny do operacji poniżej radaru. Jednak różnice w wymaganiach sprawiły, że projekt stał się nieopłacalny.
Testy wykazały, że Avrocar nie mógł osiągnąć prędkości naddźwiękowych i był niestabilny aerodynamicznie. Projekt został anulowany w 1961 roku. Obecnie jeden z prototypów znajduje się w Muzeum Transportu Armii USA, a drugi w Narodowym Muzeum Sił Powietrznych USA.

Przed testami w locie swobodnym, ze względów bezpieczeństwa, Avrocar latał z linami, widocznymi tutaj z przodu i z tyłu samolotu.
James St. John, CC BY 2.0
15. Rutan Boomerang – asymetryczny genialny projekt
Rutan Boomerang to przykład nietypowego podejścia do projektowania samolotów pasażerskich. Zaprojektowany przez Berta Rutana w latach 90., samolot wyróżniał się asymetryczną konstrukcją, która zapewniała większe bezpieczeństwo w przypadku awarii jednego z silników.
Boomerang był dwusilnikową maszyną o niesymetrycznie rozmieszczonych elementach, co na pierwszy rzut oka wyglądało dziwnie, ale miało głęboki sens aerodynamiczny. Dzięki tej konstrukcji samolot mógł kontynuować lot nawet przy braku jednego silnika, bez konieczności znacznej korekcji sterem kierunku.
Choć powstał tylko jeden egzemplarz, Boomerang jest uznawany za jeden z najciekawszych projektów Rutana, dowodząc jego niezwykłej kreatywności.
16. Piasecki PA-97 Helistat – największy hybrydowy helikopter
PA-97 Helistat był eksperymentalnym projektem amerykańskiej firmy Piasecki z lat 80., łączącym sterowiec i helikoptery. Konstrukcja miała na celu przenoszenie dużych ładunków, takich jak drewno wycinane w trudno dostępnych lasach.
Helistat składał się z balonu wypełnionego helem oraz czterech podwieszonych helikopterów, które pełniły funkcję jednostek napędowych. Mimo że projekt obiecywał znaczne możliwości transportowe, był bardzo trudny w obsłudze i miał problemy z stabilnością.
Podczas jednego z testów w 1986 roku dziwna konstrukcja lotnicza uległa zniszczeniu, kończąc rozwój tego nietypowego rozwiązania.
17. Leduc 0.22 – eksperymentalny samolot ramjetowy
Leduc 0.22 to jeden z najbardziej niezwykłych i dziwnych samolotów w historii lotnictwa, powstały we Francji w latach 50. Był napędzany eksperymentalnym silnikiem strumieniowym (ramjet), który wymagał dużych prędkości, aby rozpocząć działanie. Z tego powodu Leduc 0.22 musiał być wynoszony na odpowiednią wysokość przez inny samolot, zanim mógł zostać odpalony.
Jego futurystyczny wygląd wyróżniał się cylindrycznym kadłubem i kabiną pilota umieszczoną w nosie maszyny. Samolot osiągał imponujące prędkości, ale ramjet okazał się zbyt niepraktyczny do wykorzystania w warunkach bojowych. Choć projekt został wkrótce zakończony, zdobyta wiedza odegrała ważną rolę w rozwoju bardziej zaawansowanych silników odrzutowych. Leduc 0.22 pozostaje jednym z najbardziej dziwnych samolotów eksperymentalnych, który do dziś fascynuje miłośników awiacji swoją innowacyjnością i śmiałym designem.

Leduc 0.22, Musee de l’Air et de l’Espace, Le Bourget, Paris.
Roland Turner from Birmingham, Great Britain, CC BY-SA 2.0
18. NASA Helios Prototype – rekordowy bezzałogowiec
NASA Helios Prototype to eksperymentalny dron zaprojektowany do lotów na dużych wysokościach i testowania energii słonecznej jako źródła napędu. Wyposażony w 14 silników elektrycznych i panele słoneczne, Helios osiągnął rekordową wysokość 29,5 km w 2001 roku.
Dzięki swojej dziwnej konstrukcji lotniczej – niezwykle lekkiej i o ogromnej rozpiętości skrzydeł (75 metrów) – Helios był w stanie pozostawać w powietrzu przez wiele godzin, co czyniło go idealnym kandydatem do obserwacji atmosfery i komunikacji.
W 2003 roku jeden z prototypów uległ zniszczeniu podczas testów, co zakończyło rozwój projektu, ale Helios pozostaje ważnym krokiem w kierunku zrównoważonego lotnictwa.
19. Aquila Drone – Internet z powietrza
Podczas gdy na niebie pojawiało się wiele najdziwniejszych samolotów, Aquila z pewnością zasługuje na szczególną uwagę. Ten bezzałogowy dron stworzony przez Facebooka w ramach inicjatywy mającej na celu dostarczanie Internetu w odległe rejony świata wyróżniał się unikalną konstrukcją. Jego ultralekka budowa, wykonana z kompozytów węglowych, umożliwiała długotrwałe loty na dużych wysokościach dzięki zasilaniu energią słoneczną.
Pierwszy lot tego dziwnego samolotu odbył się w 2016 roku. Mimo rozpiętości skrzydeł porównywalnej z Boeingiem 737, dron ważył zaledwie około 400 kg. Został zaprojektowany z myślą o wielomiesięcznym unoszeniu się w powietrzu, gdzie miał pełnić funkcję latającego przekaźnika internetowego.
Choć Aquila wykorzystywała zaawansowaną technologię, projekt napotkał liczne wyzwania, w tym problemy ze stabilnością lotu i opłacalnością przedsięwzięcia. Facebook zamknął projekt w 2018 roku, ale ten niezwykły dron stał się inspiracją dla przyszłych projektów komunikacyjnych w branży lotniczej.
20. Northrop Grumman B-2 Spirit – niewidzialny bombowiec
Wśród najdziwniejszych samolotów w historii lotnictwa, B-2 Spirit zajmuje szczególne miejsce. Ten nietypowy samolot, będący jednym z najbardziej zaawansowanych bombowców na świecie, wyróżnia się charakterystyczną konstrukcją w kształcie latającego skrzydła. Stworzony w latach 80. przez Northrop Grumman, B-2 jest bombowcem strategicznym o zdolnościach stealth, zaprojektowanym do przenikania przez najbardziej zaawansowane systemy obrony powietrznej.
Jego niezwykła konstrukcja eliminuje większość odbić radarowych, a zastosowanie zaawansowanych materiałów kompozytowych i technologii chłodzenia wydechu minimalizuje wykrywalność termiczną. B-2 może przenosić zarówno bomby konwencjonalne, jak i nuklearne, a jego zasięg wynosi ponad 11 000 km bez tankowania w powietrzu.
Do dziś jest jednym z najdroższych samolotów w historii – koszt budowy jednego B-2 wynosi około 2 miliardów dolarów. Mimo wysokich kosztów, ten nietypowy samolot pozostaje kluczowym elementem amerykańskich sił powietrznych.
21. Antonow An-225 Mrija – największy samolot świata
Antonow An-225 Mrija, co w języku ukraińskim oznacza „Marzenie”, był największym samolotem na świecie pod względem masy, rozpiętości skrzydeł i ładowności. Zbudowany w ZSRR w latach 80., początkowo miał służyć do transportu promu kosmicznego Buran.
Wyposażony w sześć silników i zdolny do przenoszenia ładunków o masie do 250 ton, An-225 szybko stał się legendą lotnictwa. Po zakończeniu programu Buran, samolot został wykorzystany do transportu ciężkich ładunków komercyjnych, takich jak turbiny wiatrowe, czołgi i elementy infrastruktury przemysłowej.
W 2022 roku podczas rosyjskiej inwazji na Ukrainę An-225 został zniszczony na lotnisku w Hostomlu. Trwają plany odbudowy maszyny, symbolizującej nie tylko potęgę technologiczną, ale także marzenia o przekraczaniu granic.

Portugalscy i amerykańscy pracownicy zajmują się Antonowem An-225 Mriya, czyli „Marzeniem”, w Lajes Field na Azorach
22. Lockheed CL-1201 – latający gigant z napędem jądrowym
Lockheed CL-1201 to projekt koncepcyjny z lat 60., który miał być największym samolotem w historii – latającym lotniskowcem z napędem jądrowym. Gigantyczny statek powietrzny miał rozpiętość skrzydeł wynoszącą 340 metrów i był zaprojektowany do ciągłego przebywania w powietrzu 41 dni.
Samolot z napędem jądrowym miał służyć jako mobilna platforma dowodzenia, transportować myśliwce i pełnić funkcje bojowe. Jego napęd jądrowy zapewniałby niemal nieograniczony zasięg, a załoga licząca od 400 do 845 osób miała mieć na pokładzie przestrzenie mieszkalne, warsztaty i centra dowodzenia.
Projekt nigdy nie wyszedł poza fazę koncepcyjną, głównie z powodu technologicznych ograniczeń tamtych czasów oraz ogromnych kosztów. CL-1201 pozostaje jednak jednym z najbardziej futurystycznych pomysłów w historii lotnictwa.
23. Boeing 747 Dreamlifter – gigant transportowy
Boeing 747 Dreamlifter to specjalnie zmodyfikowana wersja legendarnego Boeinga 747, zaprojektowana do transportu wielkogabarytowych komponentów, takich jak części Boeinga 787 Dreamliner. Z niezwykle powiększonym kadłubem, Dreamlifter wygląda jak samolot z nadmiernym „brzuchem”.
Ten dziwny samolot powstał w 2006 roku jako odpowiedź na potrzeby Boeinga związane z szybszym transportem części lotniczych między fabrykami zlokalizowanymi na całym świecie. Dzięki ogromnemu ładunkowi, samolot jest w stanie przewozić elementy o długości ponad 30 metrów i masie 113 ton.
Obecnie Dreamlifter jest wykorzystywany do transportu wielkogabarytowych towarów i pozostaje kluczowym narzędziem w procesach produkcyjnych Boeinga.

Boeing 747-409LCF Dreamlifter na lotnisku Prestwick (EGPK)
Boeing_747-409LCF_Dreamlifter.jpg: scott wrightderivative work: Altair78, CC BY 2.0
24. Airbus Beluga XL – latający wieloryb
Airbus Beluga XL, znany ze swojego charakterystycznego kształtu przypominającego wieloryba, to jeden z najdziwniejszych samolotów transportowych na świecie. Powstał jako ulepszona wersja poprzednika, Airbusa Beluga, by sprostać rosnącym potrzebom transportowym Airbusa.
Beluga XL może przewozić ładunki o masie 50 ton i długości do 63 metrów, co czyni go jednym z największych samolotów transportowych na świecie. Jego kabina pilotów jest umieszczona poniżej przestrzeni ładunkowej, co umożliwia łatwiejsze załadunki i rozładunki.
Samolot został wprowadzony do eksploatacji w 2019 roku i od tego czasu odgrywa kluczową rolę w logistyce Airbusa, transportując części samolotów między fabrykami w Europie.
25. Ryan X-13 Vertijet – pionier pionowego startu
Ryan X-13 Vertijet był eksperymentalnym myśliwcem z lat 50., zaprojektowanym do pionowego startu i lądowania (VTOL). Miał umożliwić operacje z niewielkich powierzchni, takich jak dachy budynków lub okręty.
Vertijet wyposażony był w pojedynczy silnik odrzutowy i hak umożliwiający zawieszanie na specjalnej konstrukcji do startów i lądowań. Testy wykazały, że koncept był możliwy do zrealizowania, ale trudności w pilotażu i ograniczenia technologiczne sprawiły, że projekt został porzucony.
Pomimo niepowodzenia, Vertijet przyczynił się do rozwoju technologii VTOL, która znalazła zastosowanie w późniejszych konstrukcjach, takich jak Harrier czy F-35.

Drugi prototyp Ryan X-13 Vertijet (#54-1620) cumuje do przyczepy transportowej/startowej o podwójnej roli.
Public domain, via Wikimedia Commons
26. M2-F1 – „Latający człowiek na saniach”
M2-F1 zajmowałby z pewnością wysokie miejsce w kategorii „dziwne samoloty”. Był to prototyp samolotu bezogonowego o konstrukcji lifting body, opracowanym przez NASA w latach 60. Celem projektu było zbadanie, jak aerodynamika takiej konstrukcji może wpływać na lot i lądowanie przy powrocie z orbity. M2-F1 wyglądał jak futurystyczne sanie z napędem odrzutowym, co zyskało mu przezwisko „Latający człowiek na saniach”.
Samolot został zbudowany w dużej mierze z drewna i pokryty włóknem szklanym, co czyniło go niezwykle lekkim. Był holowany przez samolot C-47 Skytrain na dużą wysokość, a następnie odłączany, by przetestować właściwości aerodynamiczne. Choć M2-F1 nie miał własnego napędu, eksperymenty z jego udziałem były kluczowe dla przyszłych projektów, takich jak wahadłowce kosmiczne.
27. Grumman X-29 – eksperyment z odwróconymi skrzydłami
Grumman X-29 to jeden z najbardziej charakterystycznych i najdziwniejszych samolotów eksperymentalnych w historii lotnictwa, znany z niezwykłego układu skrzydeł skierowanych do przodu. Powstał w latach 80. jako demonstrator technologii mających na celu poprawę manewrowości i stabilności.
Odwrócony układ skrzydeł sprawiał, że X-29 był aerodynamicznie niestabilny, co wymagało zastosowania zaawansowanego systemu fly-by-wire do automatycznej korekcji lotu. Konstrukcja samolotu wykorzystała lekkie kompozyty węglowe, które pozwoliły zmniejszyć masę i wytrzymać ogromne naprężenia.
Choć projekt zakończył się w fazie testów, X-29 dostarczył cennych danych dla przyszłych samolotów bojowych i udowodnił możliwości wykorzystania odwróconych skrzydeł w praktyce.
28. Northrop XP-79B – latająca tarcza
Northrop XP-79B, znany również jako „Latająca Tarcza”, był eksperymentalnym myśliwcem zbudowanym w czasie II wojny światowej.
XP-79B był napędzany dwoma silnikami rakietowymi i zbudowany z magnezu, co czyniło go lekkim i wytrzymałym. Pilot miał leżeć w pozycji na brzuchu, co redukowało przeciążenia podczas manewrów. Niestety, podczas pierwszego lotu w 1945 roku samolot rozbił się, a pilot zginął.
Projekt tego dziwnego samolotu został szybko porzucony, ale XP-79B zapisał się w historii jako jedna z najdziwniejszych koncepcji w lotnictwie wojskowym.

Northrop XP-79B „Flying Ram” s/n 43-52437
U.S. Air Force photo; The original uploader was Jep2000316 at English Wikipedia., 27 November 2005 (original upload date)., Public domain, via Wikimedia Commons
29. Nord 1500 Griffon – francuska prędkość
Nord 1500 Griffon był francuskim eksperymentalnym samolotem przechwytującym z lat 50., zaprojektowanym do osiągania bardzo dużych prędkości. Napędzany hybrydowym układem silników – turbinowym i strumieniowym – Griffon był w stanie przekraczać prędkość Mach 2.
Jego smukła konstrukcja i wloty powietrza umieszczone po bokach kadłuba były innowacyjne, ale wyzwania techniczne, takie jak stabilność podczas lotu z dużą prędkością, ograniczyły rozwój projektu. Choć wyprodukowano jedynie dwa prototypy, Griffon dostarczył cennych danych dla przyszłych konstrukcji naddźwiękowych, takich jak Dassault Mirage III.

Nord 1500 – Griffon II na wystawie w Musée de l’air et de l’espace w Le Bourget
Adrienhumb, CC BY-SA 4.0
30. Martin Marietta X-24 – eksperymentalny wahadłowiec
Martin Marietta X-24 był częścią programu NASA i Sił Powietrznych USA, mającego na celu opracowanie samolotu typu lifting body, zdolnego do powrotu z orbity i lądowania na pasie startowym.
X-24 miał kształt przypominający spłaszczoną kroplę wody, co zapewniało odpowiednią siłę nośną podczas powrotu przez atmosferę. Testy rozpoczęły się w latach 60., a pierwszy lot odbył się w 1969 roku. Samolot był holowany przez bombowiec B-52, a następnie wypuszczany na dużej wysokości, by symulować powrót z orbity.
X-24 odegrał kluczową rolę w rozwoju technologii użytych później w wahadłowcach kosmicznych. Choć program zakończył się w latach 70., jego dziedzictwo jest wciąż obecne w nowoczesnych konstrukcjach lotniczych.
To była podróż przez najdziwniejsze samoloty w historii – od pionierskich prototypów po niezwykłe wizje przyszłości. Każdy z tych dziwnych samolotów, choć czasem niepraktyczny, wniósł coś nowego do świata lotnictwa, popychając granice technologii i ludzkiej wyobraźni. Lotnictwo to dziedzina, w której nawet najbardziej nietypowe konstrukcje mogą inspirować kolejne pokolenia inżynierów i pasjonatów.
Zobacz również
18-12-2024
Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się nad tą kwestią? No dobra, może nie jest to pierwsza rzecz, która przychodzi do głowy, kiedy myślisz o ekscytującym locie, ale jak wysoko latają samoloty ma spore znaczenie, zarówno dla pasażerów, jak i dla całej branży lotniczej.
29-09-2024
Szybkość zawsze fascynowała ludzkość, a w dziedzinie lotnictwa pasażerskiego dążenie do coraz większych prędkości było jednym z głównych motorów postępu.
06-10-2025
PZL M-15 Belphegor to jedyny w historii lotnictwa odrzutowy samolot rolniczy, zaprojektowany w Polsce w latach 70. XX wieku dla ZSRR. Mimo innowacyjnej koncepcji, maszyna okazała się porażką eksploatacyjną z powodu licznych wad konstrukcyjnych i ekonomicznych.


























