Loty VFR – wszystko, co musisz wiedzieć

Są to operacje lotnicze wykonywane zgodnie z przepisami dla lotów z widocznością. Podczas ich wykonywania pilot nawiguje i omija przeszkody terenowe oraz inny ruch lotniczy głównie na podstawie tego, co widzi za oknem samolotu.

W planowaniu i wykonywaniu tego typu operacji lotniczych niezbędna jest oficjalna publikacja AIP VFR (Aeronautical Information Publication for Visual Flight Rules), która zawiera zazwyczaj:

• Mapy lotnicze
• Informacje o lotniskach i lądowiskach
• Dane o przestrzeniach powietrznych i ich klasyfikacji
• Informacje o przeszkodach lotniczych
• Procedury dla poszczególnych lotnisk
• Aktualne dane nawigacyjne

W Polsce informacje te są publikowane przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej (PAŻP). Można je znaleźć online na oficjalnej stronie internetowej PAŻP. Dostęp do pełnej wersji danych jest zazwyczaj płatny, ale podstawowe informacje i niektóre mapy mogą być dostępne bezpłatnie.

Piloci planujący loty według zasad z widocznością powinni regularnie sprawdzać aktualizacje AIP VFR oraz, przed każdym lotem, muszą zapoznać się z aktualnymi NOTAM-ami (Notice to Airmen), które zawierają tymczasowe zmiany w przestrzeni powietrznej lub na lotniskach.

Główna różnica polega na sposobie nawigacji i prowadzenia samolotu:

• W lotach VFR pilot polega głównie na widoczności zewnętrznej.
• W lotach IFR pilot polega na przyrządach pokładowych i wskazówkach kontroli ruchu lotniczego.

Co więcej, te pierwsze są ograniczone do określonych warunków pogodowych.

Większość lekkich samolotów może wykonywać loty z nawigacją wizualną. Nie ma specjalnych wymagań co do wyposażenia, poza podstawowymi przyrządami.

Oto główne sytuacje, w których nie wolno wykonywać lotów:

1. Niedostateczna widoczność: gdy widoczność jest zbyt niska, poniżej określonych minimów. Minima widoczności różnią się w zależności od klasy przestrzeni powietrznej i pory dnia.
2. Zbyt niska podstawa chmur: gdy podstawa chmur znajduje się poniżej określonej wysokości, uniemożliwiając utrzymanie bezpiecznej odległości od ziemi i przeszkód przy jednoczesnym pozostawaniu poza chmurami.
3. Ograniczenia w kontrolowanej przestrzeni powietrznej: w niektórych kontrolowanych przestrzeniach powietrznych loty z widocznością mogą być zabronione lub wymagać specjalnego zezwolenia od kontroli ruchu lotniczego.
4. Warunki meteorologiczne poniżej minimów: gdy warunki pogodowe są gorsze niż określone minima dla danej przestrzeni powietrznej.
5. Ograniczenia czasowe lub geograficzne: niektóre obszary mogą mieć czasowe lub stałe ograniczenia dla lotów, co jest określone w AIP VFR lub NOTAM-ach.

W Polsce zależy od klasy przestrzeni powietrznej, w której się odbywa, oraz przepisów lotniczych.

Generalnie, w przestrzeni kontrolowanej (klasa C) maksymalna wysokość to FL 95 (Flight Level 95), co odpowiada około 9500 stóp (ok. 2900 metrów) nad średnim poziomem morza (MSL). Powyżej tej wysokości loty muszą być wykonywane według zasad IFR (Instrument Flight Rules).

Jednak w niektórych rejonach, takich jak przestrzeń niekontrolowana (klasa G), loty z nawigacją wizualną można wykonywać nawet do FL 195 (19500 stóp, ok. 5950 metrów), ale powyżej FL 95 wymagany jest transponder Mode C.

Nad obszarami zabudowanymi minimalna wysokość lotu jest zwykle wyższa niż nad terenami niezabudowanymi.

Tak, w Polsce możliwe są loty wg Visual Flight Rules w nocy, ale z pewnymi zastrzeżeniami i warunkami, które muszą być spełnione:

1. Uprawnienia pilota: Pilot musi posiadać odpowiednie uprawnienia. Wymaga to ukończenia dodatkowego szkolenia oraz uzyskania odpowiedniej kwalifikacji.
2. Warunki meteorologiczne: Loty w nocy muszą być wykonywane w warunkach, które pozwalają na zachowanie wymaganej widoczności i wysokości nad terenem. Piloci muszą być w stanie zidentyfikować przeszkody oraz inne statki powietrzne.
3. Światła na statku powietrznym: Samoloty wykonujące nocne loty muszą być wyposażone w odpowiednie światła pozycyjne i stroboskopowe, aby zwiększyć widoczność dla innych użytkowników przestrzeni powietrznej.
4. Procedury i przestrzeń powietrzna: Piloci muszą być świadomi i przestrzegać lokalnych procedur operacyjnych oraz zasad dotyczących przestrzeni powietrznej. Nocne loty mogą być bardziej skomplikowane z powodu ograniczonej widoczności i innych czynników, takich jak mniejsze ruchy powietrzne.

Aby móc pilotować samolot w warunkach widzialności, musisz posiadać odpowiednie dokumenty i uprawnienia:

1. Licencja pilota

Podstawą jest licencja pilota prywatnego (PPL). To dokument, który upoważnia cię do pilotowania samolotów w warunkach widzialności.

2. Uprawnienia do lotów w widzialności

Twoja licencja musi zawierać uprawnienia do lotów w warunkach, gdzie widoczność jest kluczowa. Oznacza to, że musisz przejść specjalne szkolenie i zdać egzamin, który potwierdzi twoje umiejętności.

3. Zaświadczenie medyczne

Potrzebujesz ważnego zaświadczenia lekarskiego, które stwierdzi, że jesteś zdrowy i zdolny do pilotowania. Dla lotów w tych warunkach zazwyczaj wystarczy klasa 2 zaświadczenia medycznego.

4. Plan lotu

W niektórych przypadkach, szczególnie przy przelocie przez strefy kontrolowane, musisz złożyć plan lotu. To dokument, który określa trasę, wysokość i inne szczegóły twojego lotu.

5. Dokumenty samolotu

Samolot również musi mieć swoje papiery: dowód rejestracji, certyfikat zdatności do lotu, który potwierdza, że samolot jest bezpieczny do latania, oraz aktualne ubezpieczenie.

6. Radio Operator’s Certificate

Jeśli zamierzasz używać radia do komunikacji z kontrolą ruchu lotniczego, musisz posiadać certyfikat operatora radiowego. To uprawnienie do korzystania z radiotelefonu w powietrzu.

7. Identyfikacja osobista

Warto mieć przy sobie dokument tożsamości. W wielu krajach, w tym w Polsce, jest to wymagane, aby potwierdzić swoją tożsamość.

Plan lotu to dokument zawierający szczegóły planowanej operacji lotniczej. Należy go złożyć przed lotem, jeśli:

1. Lot będzie przekraczał granice państwa.
2. Lot będzie odbywał się w określonych przestrzeniach kontrolowanych.
3. Lot będzie wykonywany w nocy.

Plan  zawiera informacje takie jak trasa, czas lotu, lotniska zapasowe, ilość paliwa i inne istotne dane.