4.2 Podstawy meteorologii lotniczej: odczyty METAR i TAF dla początkujących

METAR oznacza standardowy raport meteorologiczny. SPECI to raport specjalny, który jest wydawany natychmiast, gdy warunki pogodowe ulegną istotnej zmianie w stosunku do ostatniego raportu METAR.

EPWA to kod ICAO dla lotniska Warszawa im. Chopina.

281025Z oznacza 28. dzień miesiąca o godzinie 10:25 UTC (czas uniwersalny).

COR oznacza, że raport został poprawiony (zawiera poprawioną wersję z zachowaniem oryginalnego czasu obserwacji) i zastępuje poprzednią wersję. Jeśli zobaczysz AUTO, wiedz, że raport został stworzony automatycznie, co może oznaczać mniej szczegółowe informacje niż w przypadku raportu sporządzanego przez człowieka. Natomiast NIL w METAR lub TAF oznacza, że cały raport nie jest dostępny (np. METAR EPWA NIL). Brak pojedynczego elementu (np. widzialności) oznacza się dwiema ukośnymi kreskami //.

Sekcja dotycząca wiatru podaje kierunek i prędkość wiatru. Kierunek jest wyrażony w stopniach (od 0° do 360°), a prędkość w węzłach (KT). Na przykład, 22012KT oznacza wiatr wiejący z kierunku 220° z prędkością 12 węzłów.

Oto najważniejsze elementy związane z opisem wiatru w METAR:
1. Kierunek wiatru
Kierunek, z którego wieje wiatr, jest podawany w stopniach od 000 do 360, gdzie:
000 oznacza północ,
090 oznacza wschód,
180 oznacza południe,
270 oznacza zachód.
Kierunek jest zaokrąglany do dziesiątek stopni. Na przykład, 220 oznacza, że wiatr wieje z kierunku 220°.

2. Prędkość wiatru
Prędkość wiatru jest podawana w węzłach (KT). Na przykład, 12KT oznacza prędkość wiatru wynoszącą 12 węzłów.

3. Zmienny kierunek
Jeśli kierunek wiatru zmienia się znacząco (o 60° lub więcej od średniego kierunku przy prędkości powyżej 3 kt), podaje się zakres kierunków, na przykład 100V130 oznacza, że kierunek wiatru zmienia się w zakresie od 100° do 130° (zmienność 30°).

4. Porywy wiatru
Maksymalne porywy wiatru są zazwyczaj podawane po średniej prędkości i oznaczane literą G. Na przykład, 22012G18KT wskazuje, że średni wiatr wieje z kierunku 220° z prędkością 12 KT, a maksymalne porywy osiągają 18 KT.

5. Brak wiatru
Jeśli nie ma wiatru, zapisuje się 00000KT, co oznacza ciszę meteorologiczną. W przypadku trudności z określeniem kierunku i prędkości, stosuje się zapis VRB, na przykład VRB01KT, co oznacza zmienny wiatr o prędkości 1 KT.

Widoczność podawana jest w metrach i odnosi się do widoczności poziomej. Na przykład, 5000 oznacza widoczność wynoszącą 5000 metrów. Gdy widoczność jest ograniczona, po grupie widoczności występuje oddzielna grupa zjawisk pogodowych bieżących (present weather). Na przykład zapis 1200 DZ oznacza: widoczność 1200 metrów przy zjawisku mżawki (DZ). Widoczność i zjawisko pogodowe to dwa odrębne elementy depeszy METAR.

W depeszy METAR stosuje się różne oznaczenia do opisu zjawisk pogodowych, które są kluczowe dla meteorologii lotniczej. W naszym przypadku -RA oznacza lekkie opady deszczu.

Oto najważniejsze kategorie i ich oznaczenia:

Informacje o chmurach obejmują ich rodzaj oraz wysokość podstawy chmur nad poziomem gruntu. Na przykład, BKN015 OVC020 oznacza duże zachmurzenie (5/8–7/8) z podstawą najniższej warstwy na 1500 ft AGL oraz warstwę zachmurzenia całkowitego (8/8) na 2000 ft AGL.

Oznaczenia dla chmur

SKC: bez chmur
FEW: kilka chmur (1/8–2/8)
SCT: rozproszone chmury (3/8–4/8)
BKN: zachmurzenie duże / z przejaśnieniami (5/8–7/8)
OVC: całkowite zachmurzenie (8/8)

Temperatura powietrza oraz temperatura punktu rosy są podawane w stopniach Celsjusza. Na przykład, 04/02 oznacza temperaturę 4 °C i punkt rosy 2 °C.

Punkt rosy to temperatura, przy której powietrze osiąga pełne nasycenie parą wodną, co oznacza, że względna wilgotność wynosi 100%. Przy tej temperaturze para wodna zaczyna się skraplać, tworząc krople rosy, mgłę lub chmury.

Znaczenie punktu rosy w lotnictwie

W lotnictwie punkt rosy jest kluczowy w ocenie warunków pogodowych, szczególnie pod kątem bezpieczeństwa i efektywności lotów. Oto kilka przykładów jego znaczenia:

1. Tworzenie mgły i oblodzenia: Kiedy temperatura powietrza zbliża się do punktu rosy, mogą powstać mgły, które ograniczają widzialność. To szczególnie istotne przy lądowaniu i starcie. Jeśli temperatura jest ujemna, skroplona para wodna może zamarzać na powierzchni samolotu, co prowadzi do oblodzenia.
2. Ocena potencjalnych turbulencji: Warunki, w których temperatura i punkt rosy są bliskie sobie, mogą sprzyjać tworzeniu chmur burzowych (cumulonimbus), co zwiększa ryzyko turbulencji.
3. Wskaźnik wilgotności powietrza: Im mniejsza różnica między temperaturą powietrza a punktem rosy, tym wyższa wilgotność względna. Wysoka wilgotność może wpłynąć na wydajność silników i komfort pasażerów.

Przykład w praktyce

Jeśli w depeszy METAR dla lotniska EPKK widzimy temperaturę 12 °C i punkt rosy 8 °C, oznacza to, że wilgotność względna jest stosunkowo wysoka, ale nie wystarczająco, by tworzyła się mgła. Jednakże, jeśli temperatura spadłaby do około 8°C, moglibyśmy spodziewać się jej wystąpienia.

Ciśnienie jest podawane w hektopaskalach (hPa). Na przykład, Q1005 oznacza ciśnienie atmosferyczne wynoszące 1005 hPa.

W regionie informacji lotnicznej Warszawa (FIR Warszawa) prognozy TREND są najczęściej publikowane dla Lotniska Chopina. Zawierają one informacje o przewidywanych zmianach warunków meteorologicznych w ciągu najbliższych 120 minut.

Kluczowe oznaczenia w prognozach TREND:

NOSIG: Brak istotnych zmian w prognozowanym okresie.
TEMPO: Tymczasowe, krótkotrwałe zmiany warunków meteorologicznych.
BECMG: Trwała zmiana warunków meteorologicznych.

BECMG 6000 w depeszy METAR oznacza, że spodziewana jest zmiana warunków pogodowych, w wyniku której widzialność wzrośnie do 6000 metrów.