AIRAC: Co to jest i dlaczego jest tak ważny w lotnictwie

Jest to zbiór statycznych informacji lotniczych, a więc takich, które nie zmieniają się z dnia na dzień, ale w ściśle określonych momentach czasowych. Zawiera on zbiór regulacji dotyczących tras lotniczych, przestrzeni powietrznych, procedur podejścia i wznoszenia, a także innych danych krytycznych dla nawigacji.

System ten, zarządzany przez Międzynarodową Organizację Lotnictwa Cywilnego (ICAO), pozwala na jednolite i zsynchronizowane aktualizacje, co jest bardzo istotne w złożonym środowisku lotniczym, gdzie wielu operatorów i urządzeń na całym świecie musi działać na spójnych i aktualnych danych.

Trwa on dokładnie 28 dni, co daje 13 cykli rocznie. Zmiany publikowane w ramach każdego okresu aktualizacji wchodzą w życie zgodnie z określonym harmonogramem, obowiązującym w każdy czwarty czwartek miesiąca. Czas trwania cyklu i harmonogram pozwalają operatorom lotniczym oraz pilotom na przygotowanie się do nadchodzących modyfikacji, a także na przegląd procedur oraz tras przed planowanymi lotami.

Zmiany publikowane są co najmniej 42 dni przed ich wejściem w życie, zgodnie z wytycznymi ICAO. Dzięki temu operatorzy lotniczy, linie lotnicze i piloci mają czas na zapoznanie się z nowymi procedurami i wprowadzenie ich do planowania lotów.

W praktyce zmiany te są przygotowywane i rozpowszechniane na tyle wcześnie, by wszyscy użytkownicy przestrzeni powietrznej mieli czas na ich przyswojenie i wdrożenie. Jednak unika się publikacji w okresie pomiędzy 28 grudnia a 7 stycznia.

Wynika to głównie z czynników operacyjnych. W tym czasie lotnictwo cywilne doświadcza znacznie większego obciążenia z powodu zwiększonego ruchu w sezonie świątecznym i noworocznym. Aktualizacje mogą być wtedy trudniejsze do wdrożenia, a także trudniej jest zapewnić ich skuteczne rozpropagowanie i implementację wśród użytkowników przestrzeni powietrznej. Decyzja ta minimalizuje ryzyko operacyjne związane z potencjalnym brakiem pełnego dostosowania do nowych procedur w newralgicznym okresie.

Dodatkowo, cykl publikacji danych lotniczych jest zsynchronizowany na poziomie międzynarodowym, co oznacza, że zmiany wprowadzane są w tym samym czasie na całym świecie, z wyjątkiem wspomnianego okresu świątecznego. To gwarantuje, że wszystkie dane nawigacyjne i procedury lotnicze są spójne i aktualne, ułatwiając międzynarodowe operacje lotnicze.

Aktualizacje lotnicze są zazwyczaj wgrywane do systemów nawigacyjnych i komputerów pokładowych samolotów przez specjalistyczny personel techniczny lub za pośrednictwem systemów zdalnych. W nowoczesnych samolotach linie lotnicze używają komputerowych baz danych, które automatycznie integrują nowe dane nawigacyjne na pokładzie podczas postoju na ziemi. Personel techniczny odpowiedzialny za planowanie lotów i nawigację wprowadza aktualizacje poprzez systemy komputerowe, umożliwiając wprowadzenie nowego cyklu przed każdym lotem.

Każdy cykl AIRAC jest oznaczony unikalnym numerem i datą obowiązywania. Piloci mogą odczytać wersję nawigacyjnej bazy danych w swoich urządzeniach pokładowych, zazwyczaj poprzez wyświetlenie wersji oprogramowania na ekranach systemów nawigacyjnych. W przypadku podejrzeń lub potrzeby dodatkowej weryfikacji, mogą również skonsultować się z personelem operacyjnym na lotnisku, by upewnić się, że samolot działa na bazie najnowszych danych.

Operowanie na starszej wersji nie jest zalecane ze względu na ryzyko niezgodności z aktualnymi procedurami i danymi przestrzennymi, co może stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa lotu. W przypadku wykrycia starszej wersji, piloci powinni natychmiast powiadomić kontrolera operacyjnego i przeprowadzić aktualizację na ziemi przed lotem. Jeśli aktualizacja nie jest możliwa, linia lotnicza i załoga powinny skonsultować się z odpowiednimi służbami operacyjnymi, aby ocenić ryzyko i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.