Tajemnicza katastrofa samolotu Lisunow Li-2 pod Tuszynem

Warto zaznaczyć, że Lisunow Li-2 to radziecka modyfikacja amerykańskiego Douglasa DC-3, używana przez Polskie Linie Lotnicze LOT w latach powojennych. Samolot o rejestracji SP-LKA rozbił się krótko po starcie z łódzkiego lotniska niedaleko miejscowości Tuszyn. Wszystkie szesnaście osób znajdujących się na pokładzie Lisunowa Li-2 na trasie Szczecin-Kraków z międzylądowaniami w Poznaniu i Łodzi zginęła.

Opisywany samolot był bardzo podobny do Douglasa DC-3, ponieważ został zbudowany na licencji tego amerykańskiego samolotu. Związek Radziecki kupił licencję na produkcję DC-3, co pozwoliło na tworzenie własnej wersji, dostosowanej do lokalnych potrzeb i warunków.

Mimo że z zewnątrz oba samoloty wyglądały podobnie, różniły się w szczegółach. Wykorzystywana w Polsce maszyna wyposażona była w radzieckie silniki gwiazdowe Szwiecow ASz-62IR, podczas gdy oryginalny Douglas DC-3 napędzany był w zależności od wersji silnikami Wright R-1820 Cyclone lub Pratt & Whitney R-1830 Twin Wasp. To wpływało na osiągi i charakterystykę lotu. Chociaż podstawowa konstrukcja była podobna, Rosjanie wprowadzili pewne modyfikacje, aby dostosować samolot do lokalnych warunków i dostępnych materiałów. Na przykład, mogły występować różnice w wykończeniu wnętrza, materiałach użytych do budowy czy w detalach konstrukcyjnych. Rosyjska wersja była produkowana w różnych odmianach, w tym wojskowej, transportowej i pasażerskiej, z różnymi konfiguracjami wnętrza w zależności od przeznaczenia. Niektóre wersje miały dodatkowe drzwi, okna czy miejsca do montowania uzbrojenia. Co istotne –  produkcja Lisunowa odbywała się w Związku Radzieckim, co oznaczało dostosowanie procesu produkcyjnego do lokalnych możliwości – to z kolei mogło wpłynąć na jakość wykonania czy szczegóły techniczne.

Kapitanem samolotu był Marian Buczkowski (ojciec aktora, Zbigniewa Buczkowskiego), doświadczony pilot, absolwent przedwojennej Szkoły Orląt w Dęblinie, który miał za sobą bogate doświadczenie zarówno w lotach bojowych, jak i pasażerskich.

Feralnego dnia samolot, po kolejnym międzylądowaniu, wystartował z lotniska Łódź-Lublinek w trudnych warunkach atmosferycznych – przy niskiej podstawie chmur i słabej widoczności. Po starcie, około 24 km od lotniska, maszyna uderzyła w linię wysokiego napięcia, co doprowadziło do jej upadku i pożaru.

Oficjalna wersja wydarzeń wskazywała na złe warunki atmosferyczne i błąd pilota w wyborze wysokości lotu jako przyczyny tragedii.

Według nieoficjalnych ustaleń wypadek maszyny Li-2 mógł mieć inne przyczyny niż te oficjalnie podane. Po locie ze Szczecina do Łodzi kapitan Marian Buczkowski zgłosił problemy techniczne z jednym z silników i odmówił kontynuowania dalszego lotu.

Mimo to funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa zmusił załogę do startu pod groźbą użycia broni. Krótko po starcie z Łodzi jeden z silników przestał pracować, co doprowadziło do utraty prędkości i niemożności utrzymania wysokości.

W celu upamiętnienia ofiar zdarzenia, 27 listopada 2010 roku w Tuszynie odsłonięto obelisk z napisem: „Pamięci kpt. Mariana Buczkowskiego, 4 członków załogi oraz 12 pasażerów samolotu Polskich Linii Lotniczych LOT, którzy zginęli w tym miejscu w dniu 15 listopada 1951 roku.” W uroczystości wzięli udział przedstawiciele PLL LOT oraz synowie kapitana: aktor Zbigniew Buczkowski, Waldemar i Marian Buczkowscy.

Wypadek lotniczy niedaleko miejscowości Tuszyn ukazuje, jak tragiczne w skutkach mogą być decyzje podjęte pod presją. Służy także jako przypomnienie o konieczności przestrzegania procedur bezpieczeństwa i poszanowania decyzji pilotów, którzy najlepiej oceniają zdolność maszyny do lotu.

Katastrofa ta pozostaje jednym z symboli trudnych czasów powojennych w Polsce, w których zarówno lotnictwo, jak i społeczeństwo borykały się z licznymi wyzwaniami technicznymi i politycznymi​.